نزديك سراى ايالت است و در آنجا نماز به جماعت و قرائت قرآن و تعليم قرآن كودكان را و مجلس وعظ و طريق فتوى و تقوى ظاهر و معيّن بوده است و هست نه در عهد دولت اين دو سلطان كردند كه خواجه اشارت كرده است . . ؟ ! و دگر مدرسه‌اى ميان اين دو مدرسه است كه تعلّق بسادات كيسكى دارد كه آن را خانقاه زنان « 1 » گويند و مصلحان درو مقيم باشند نه هم در عهد سلطان محمّد نوّر اللّه قبره فرمودند . . ؟ ! و مدرسه‌اى بدروازهء آهنين كه منسوب باشد بسيّد زاهد بلفتوح « 2 » هم [ نه ] در آن عهد « 3 » دولت سلطان ملكشاهى كرده‌اند « 4 » . . . ؟ ! و مدرسهء فقيه على جاسبى بكوى اصفهانيان كه خواجه اميرك « 5 » فرموده است كه بدان تكلّف « 6 » مدرسه‌اى در هيچ طايفه‌اى نيست و سادات دارند و در آنجا مجلس وعظ و ختم قرآن و نماز به جماعت باشد نه در عهد سلطان سعيد ملكشاه فرمودند ؟ ! در آن تاريخ كه سرهنگ ساوتكين « 7 » جامع جديد ميكرد براى اصحاب الحديث كه ايشان را در رى مسجد آدينه نبود . و مدرسهء خواجه عبد الجبّار مفيد كه چهارصد مرد فقيه و متكلّم در آن « 8 » مدرسه درس شريعت آموختند نه در عهد مبارك ملكشاهى و روزگار بر كيارق رحمة اللّه عليهما كردند . . ؟ ! و اين ساعت معروف و مشهور است بدرس علوم و نماز به جماعت و ختم قرآن و نزول اهل صلاح و فقها ، همه ببركات شرف الدّين مرتضى كه مقدّم سادات و شيعه است . و مدرسهء كوى فيروز « 9 » نه در عهد اين سلاطين بنياد كردند . . ؟ !

--> ( 1 ) - كذا صريحا در نسخ ع ب ث م ليكن در دو نسخهء ح س : « ريان » و بنابراين دو نسخه شايد مراد « رييان » بوده و به جهت تخفيف « ريان » گفته شده يعنى مدرسهء منسوبان برى چنان كه در تعليقهء چاپ اوّل گفته‌ايم . ( 2 ) - ب ث م س ح : « ابو الفتوح » . ( 3 ) - ب م ح س : « در عهد » . ( 4 ) - ب م : « ساختند » ث : « ساخته‌اند » . ( 5 ) - ب ث ح س م : « ميرك » . ( 6 ) - يعنى بدان خوبى و مبالغه در حسن بنا و ساختمان و دقت در ساير جهات . ( 7 ) - سرهنگ ساوتكين از امراى معروف سلاجقه است رجوع شود بتعلقهء 20 . ( 8 ) - م ب ث : « در اين » پوشيده نماناد كه مدرسهء نامبرده از مدارس بسيار معروف در آن زمان بوده است و براى تحقيق در آن رجوع شود بتعليقهء 21 . ( 9 ) - ح س : « و مدرسهء محلهء فيروزه » .